Marzi, czyli gdy dzieci i ryby głosu nie mają

Marzi to autobiograficzna opowieść o życiu autorki za żelazną kurtyną w latach 80. Komiks ten jest świadectwem pewnej epoki, stanowiąc zbiór bardzo osobistych wspomnień z czasów wciąż żywych w pamięci Polaków.

Nowe wydanie Marzi zostało skompresowane z trzech do dwóch tomów. Zmiany względem poprzedniej publikacji idą dalej. Dwa tomy są nie tylko obszerniejsze, ale i drukowane na większym formacie. Jednocześnie całość dopełnia solidna twarda okładka. Pierwsza książka pojawiła się w księgarniach podczas letnich wakacji i nosi podtytuł „Dzieci i ryby głosu nie mają”. Na kontynuację przygód Marzi nie musimy czekać długo, bowiem premierę Egmont zaplanował na pierwszy kwartał 2019 roku. W drugim tomie znajdą się kolejne dwa wydane w Polsce epizody, jedna nowa opowieść oraz krótkie formy publikowane m.in. w prasie francuskiej.

Nostalgiczna podróż

Recenzowana lektura to obyczaj pełną gębą, wypełniony po brzegi historią schyłkowego okresu komunistycznej Polski. Oczywiście mówiąc o tamtym czasie nie da się pominąć tej „wielkiej” historii: standu wojennego, wizyty papieża, tudzież katastrofy w Czarnobylu. Jest ona jednak wyłącznie tłem do właściwej opowieści, skupiając się na losach jednostki oraz zwyczajnej rodziny w okresie PRL. Żeby było ciekawiej, narrację ukazano z perspektywy dziecka, nierozumiejącego jeszcze w pełni świata dorosłych, choć bacznie obserwującego otaczającą rzeczywistość. Większość czasu spędzimy pośród bloków z wielkiej płyty, niemniej obrazy z PRL-owskiej wisi także zostaną uwzględnione.

Tytułowa Marzi, czyli Marzena Sowa, urodziła się w 1979 roku. Okres dzieciństwa i dorastania przypada na lata 80. w miejscowości Stalowa Wola. Cała lektura stanowi zbiór różnych opowieści, niekiedy bardzo krótkich przypominających komiks prasowy, a czasem niektóre epizody są znacznie obszerniejsze. Chwytliwe tytuły historyjek utrzymane w żartobliwym tonie pozwalają naprowadzić czytelnika na ogólny sens poszczególnych epizodów, natomiast cała narracja prowadzona jest z perspektywy bohaterki nieustannie toczącej ze sobą wewnętrzny dialog opisując tak czytelnikowi swoje wrażenia i uczucia.

Nielinearna podróż

Scenariusz zawarty w komiksie nie ma struktury linearnej. Cykl wydarzeń przemieszano skacząc między kolejnymi dużymi wydarzeniami historycznymi. W jednej chwili obserwujemy perypetie Marzi z połowy lat 80., aby za chwilę przenieść się do 13 grudnia 1981 roku. Nie jest to jednak aż tak bardzo istotne, ponieważ poszczególne epizody skupiają się na codziennym życiu: zabawie, szkole, tym jak wyglądało polskie blokowisko, jakie ludzie mieli marzenia i dlaczego ten okres niektórzy pamiętają wyłącznie w odcieniach szarości. Lektura serwuje również dużo emocji. Szczególnie, gdy ojciec pracujący w hucie nie wraca do domu przez kilka dni ze względu na strajk. Już w wieku szkolnym nasza bohaterka dobrze wie, jakie są konsekwencje wystąpień robotniczych i czym jest ZOMO, tym bardziej niepewność dnia następnego a później panika dziecka udziela się czytelnikowi.

Cały komiks powstał we Francji około 2005 roku. Głównym przesłaniem dla tamtejszego czytelnika miała być próba zrozumienia mentalności i doświadczeń zwykłego człowieka egzystującego za żelazną kurtyną. Dla obcokrajowców, szczególnie z zachodniej Europy, historie Marzeny Sowy są intrygujące i na pewno trochę ekscentryczne. Od strony plastycznej Marzi zapada od razu w pamięć. Za rysunki odpowiadał mąż autorki Sylvain Savoia. Uwagę przyciąga naturalne ukazanie dorosłych w opozycji do dość przerysowanej (niemal quasi mangowej) sylwetki głównej bohaterki a także innych dzieci. Zapewne właśnie w taki sposób twórcy chcieli zarysować linię oddzielającą świat dzieci i ich rodziców.

Podróż w przeszłość dla każdego

Skojarzenia z komiksem Totalnie nie nostalgia nie będą przypadkowe. Oba tytuły posiadają zbliżoną konstrukcję, choć po dokładniejszej lekturze widać od razu, iż Marzi jest bardziej spójna. To komiks teoretycznie o wszystkim, ale konkretny w swoim przekazie utrzymujący równowagę między osobistymi wspomnieniami a zarysowaniem szerszego obrazka tamtej rzeczywistości. Warto podkreślić, iż opowieść Marzeny Sowy została doceniona w prestiżowych europejskich konkursach, zdobywając jednocześnie uznanie również wśród amerykańskich krytyków i czytelników za sprawą wydawcy DC Vertigo.

Dla niektórych nostalgiczna podróż do czasów młodości. Dla innych opowieść o dawno minionym systemie i niewyobrażalnych z dzisiejszej perspektywy relacjach obywatel-państwo. Komiks pokazuje pewien dysonans jak starsi czytelnicy pamiętają, a jak powinni zapamiętać okres PRL. Ponadto, ostatecznie do rąk czytelnika trafia niezwykle plastyczna, bardzo humorystyczna a czasem przejmująca opowieść graficzna traktująca o schyłkowym okresie komunizmu w Polsce.

Za udostępnienie komiksu dziękujemy wydawnictwu Egmont

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *